Nhịp tim không đều thường khiến bạn cảm thấy hồi hộp, trống ngực, tim đập nhanh bất chợt hoặc như bị hụt nhịp. Phần lớn trường hợp liên quan đến căng thẳng, thiếu ngủ, cà phê, nhưng đôi khi lại là dấu hiệu của rối loạn nhịp tim cần kiểm tra sớm. Bài viết này giúp bạn hiểu rõ nguyên nhân, nhận biết dấu hiệu nguy hiểm và biết cách xử trí an toàn để yên tâm hơn trong từng cơn khó chịu.
Nhịp tim không đều là gì, có nguy hiểm không
Hiểu đúng về nhịp tim không đều
Nhịp tim được điều khiển bởi hệ thống điện trong tim. Khi xung điện truyền đi không đều hoặc bị chặn, tim có thể đập quá nhanh, quá chậm hoặc loạn nhịp, đây gọi chung là rối loạn nhịp hay nhịp tim không đều. Rối loạn nhịp có thể thoáng qua và lành tính, nhưng cũng có loại làm giảm tưới máu não, ngất, hoặc tăng nguy cơ biến chứng nếu kéo dài.
Nhịp xoang không đều có phải bệnh không
Nhịp xoang không đều là tình trạng nhịp tim thay đổi theo chu kỳ hít vào thở ra, thường gặp ở người trẻ, người khỏe mạnh và đa phần lành tính. Tuy vậy, nếu bạn kèm trống ngực nhiều, chóng mặt, đau ngực, khó thở, hoặc có bệnh tim nền, vẫn nên đo điện tim để loại trừ các dạng loạn nhịp khác.
Nguyên nhân nhịp tim không đều thường gặp
Nhóm nguyên nhân lành tính, dễ gặp
- Căng thẳng, lo âu, hoảng sợ: kích hoạt adrenalin làm tim đập nhanh, cảm giác hồi hộp rõ hơn.
- Thiếu ngủ, làm việc quá sức: tăng nhạy cảm hệ thần kinh tự chủ, dễ xuất hiện ngoại tâm thu.
- Cà phê, trà đặc, nước tăng lực, rượu bia, thuốc lá: có thể làm tim đập nhanh hoặc bỏ nhịp ở người nhạy cảm.
- Mất nước, sốt, tiêu chảy: làm rối loạn điện giải, tim dễ đập nhanh.
Nhóm nguyên nhân cần kiểm tra y khoa
- Rối loạn điện giải như hạ kali, hạ magiê.
- Bệnh tuyến giáp đặc biệt cường giáp làm tim đập nhanh kéo dài.
- Thiếu máu khiến tim phải đập nhanh để bù.
- Tăng huyết áp, bệnh mạch vành, bệnh van tim, suy tim.
- Ngưng thở khi ngủ và thừa cân cũng làm tăng nguy cơ rối loạn nhịp.
- Một số thuốc như thuốc cảm có chất kích thích, thuốc hen, hoặc dùng sai liều có thể làm tim đập nhanh.
Nếu bạn bị trống ngực lặp lại, đặc biệt sau tuổi trung niên hoặc có bệnh nền, việc đo điện tim giúp xác định chính xác dạng rối loạn nhịp và hướng xử trí.
Dấu hiệu cảnh báo cần đi khám ngay
- Khó chịu ở ngực
Phù nê - Chóng mặt
- Đánh trống ngực/nhịp tim thất thường
- Khó thở
Khi nào cần cấp cứu
Nếu nhịp tim không đều đi kèm một trong các dấu hiệu sau, bạn nên gọi cấp cứu hoặc đến cơ sở y tế gần nhất:
- Đau ngực, tức ngực, lan ra tay trái, hàm hoặc lưng
- Khó thở tăng dần, thở rít, tím môi
- Choáng, ngất, lơ mơ
- Yếu liệt tay chân, méo miệng, nói khó
- Tim đập rất nhanh kéo dài kèm vã mồ hôi lạnh
Tình huống nên khám sớm trong 24 đến 72 giờ
- Cơn hồi hộp trống ngực lặp lại nhiều lần trong tuần
- Nhịp tim không đều xuất hiện sau khi bắt đầu một loại thuốc mới
- Có tiền sử tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tuyến giáp, bệnh tim mạch
Các khuyến cáo về thời điểm cần đi khám khi đánh trống ngực và cần xét nghiệm điện tim được nêu rõ trong hướng dẫn sức khỏe cộng đồng.
Cách xử trí an toàn tại nhà khi hồi hộp trống ngực
7 bước bình tĩnh và an toàn
- Ngồi hoặc nằm nghiêng, dừng hoạt động gắng sức và nới lỏng quần áo.
- Thở chậm, sâu: hít vào 4 giây, giữ 2 giây, thở ra 6 giây, lặp lại 3 đến 5 phút.
- Uống vài ngụm nước nếu bạn nghi mất nước và không buồn nôn.
- Đo mạch cổ tay hoặc cổ trong 30 giây và nhân đôi để ước tính nhịp tim mỗi phút.
- Ghi lại thời điểm khởi phát, thời gian kéo dài, yếu tố kích hoạt như cà phê, mất ngủ, stress.
- Tránh ngay cà phê, rượu bia, thuốc lá và thuốc cảm không rõ thành phần.
- Nếu bạn được bác sĩ hướng dẫn trước đó cho cơn tim nhanh trên thất ổn định, có thể áp dụng một số thao tác kích thích phế vị theo đúng hướng dẫn cá nhân hóa.
Những điều không nên làm
- Không tự ý dùng thuốc tim mạch, thuốc an thần hoặc tăng liều thuốc đang dùng.
- Không cố gắng lái xe khi đang choáng, hoa mắt.
- Không chủ quan nếu cơn kéo dài hơn 15 đến 20 phút hoặc xuất hiện dấu hiệu cảnh báo.
Một số hướng dẫn điều trị rối loạn nhịp có đề cập thao tác phế vị như một lựa chọn trong tình huống phù hợp và cần cá nhân hóa theo bác sĩ.
Chẩn đoán và điều trị nhịp tim không đều tại Phòng khám đa khoa Kim Đức
Bạn có thể được chỉ định những kiểm tra nào
| Kiểm tra | Khi nào hữu ích | Mục tiêu |
|---|---|---|
| Điện tâm đồ ECG | Khi đang có triệu chứng hoặc khám sàng lọc | Xác định kiểu loạn nhịp, thiếu máu cơ tim, rối loạn dẫn truyền |
| Holter điện tim | Triệu chứng thoáng qua, khó bắt gặp trên ECG | Ghi nhịp tim liên tục để tìm cơn ngoại tâm thu, tim nhanh, rung nhĩ |
| Siêu âm tim | Nghi bệnh van tim, suy tim | Đánh giá cấu trúc tim |
| Xét nghiệm máu | Nghi rối loạn tuyến giáp, thiếu máu, điện giải | Tìm nguyên nhân nền |
Bảng phân biệt nhanh một số dạng thường gặp
| Tình huống | Cảm giác hay gặp | Mức độ | Nên làm |
|---|---|---|---|
| Nhịp xoang không đều | Thay đổi theo nhịp thở | Thường lành tính | Khám khi có triệu chứng nhiều hoặc lo lắng |
| Ngoại tâm thu | Hụt một nhịp rồi đập bù mạnh | Thường lành tính nếu không có bệnh tim nền | Giảm kích thích, đo ECG nếu lặp lại |
| Rung nhĩ | Tim đập nhanh, không đều, mệt | Có thể tăng nguy cơ đột quỵ | Khám sớm để đánh giá và điều trị |
Rung nhĩ là một dạng rối loạn nhịp phổ biến và có thể làm tăng nguy cơ cục máu đông và đột quỵ nếu không kiểm soát tốt.
Lộ trình thăm khám gợi ý để bạn yên tâm
- Khai thác triệu chứng và yếu tố kích hoạt theo nhật ký cơn trống ngực của bạn
- Đo mạch, huyết áp, làm điện tâm đồ
- Chỉ định Holter hoặc siêu âm tim nếu cần
- Tư vấn điều chỉnh lối sống và hướng điều trị phù hợp từng dạng rối loạn nhịp
Phòng ngừa nhịp tim không đều tái phát
Checklist thói quen có lợi cho nhịp tim
- Ngủ đủ và đúng giờ, hạn chế thức khuya kéo dài
- Giảm cà phê và nước tăng lực nếu bạn từng bị trống ngực sau khi dùng
- Hạn chế rượu bia, bỏ thuốc lá
- Uống đủ nước, ăn nhạt vừa phải, tăng rau quả và cá
- Tập luyện đều: đi bộ nhanh, đạp xe nhẹ 150 phút mỗi tuần tùy thể trạng
- Kiểm soát huyết áp, đường huyết, mỡ máu và cân nặng
Lối sống tốt cho tim có vai trò hỗ trợ giảm yếu tố kích hoạt và giảm nguy cơ tổn thương tim liên quan rối loạn nhịp.
Câu hỏi hay gặp về nhịp tim không đều
Nhịp tim không đều có tự hết không
Có thể. Nếu nguyên nhân là stress, thiếu ngủ, cà phê hoặc mất nước, triệu chứng có thể giảm khi loại bỏ yếu tố kích hoạt. Tuy nhiên, nếu cơn lặp lại, kéo dài hoặc kèm choáng, khó thở, bạn nên đi khám để loại trừ rối loạn nhịp cần điều trị.
Nhịp xoang không đều có nguy hiểm không
Đa số trường hợp nhịp xoang không đều là sinh lý và lành tính, nhất là ở người trẻ khỏe. Nhưng nếu bạn có bệnh tim nền hoặc triệu chứng ảnh hưởng sinh hoạt, đo điện tim sẽ giúp yên tâm và loại trừ các bất thường khác.
Nguyên nhân nhịp tim không đều do stress có đúng không
Đúng, stress và lo âu là yếu tố rất hay gặp, làm tim đập nhanh và khiến bạn cảm nhận nhịp rõ hơn. Dù vậy, không nên quy kết tất cả cho tâm lý, đặc biệt khi có bệnh nền hoặc triệu chứng tăng dần.
Khi đang trống ngực thì nên làm gì ngay
Dừng hoạt động, ngồi nghỉ, thở chậm sâu và uống ít nước nếu nghi mất nước. Đo mạch, ghi lại thời điểm và yếu tố kích hoạt để cung cấp cho bác sĩ. Nếu có đau ngực, ngất, khó thở, cần đi cấp cứu.
Khi nào cần làm Holter điện tim
Khi bạn có cơn nhịp tim không đều thoáng qua, không bắt được trên điện tâm đồ thường quy, hoặc nghi ngờ cơn xảy ra về đêm hay khi vận động, bác sĩ có thể chỉ định Holter để ghi lại nhịp tim liên tục.
