Các bệnh tai mũi họng rất phổ biến ở cả trẻ em, người lớn và thường là lành tính. Tuy nhiên, chúng có thể gây ra nhiều biến chứng từ mức độ ảnh hưởng đến đe dọa sức khỏe nếu không được kiểm soát tốt.
Viêm mũi xoang, viêm tai giữa, viêm họng, viêm amidan, VA, suy giảm thính lực hoặc điếc… là các bệnh về tai mũi họng thường gặp nhất. Hầu hết ai cũng phải trải qua một trong số các bệnh về tai mũi họng ít nhất một lần trong đời. Nếu không tiến triển gây biến chứng, phần lớn các bệnh lý này dễ điều trị.
Bệnh tai mũi họng là gì?
Tai, mũi và họng là những cơ quan có cấu trúc và cơ chế hoạt động phức tạp và có liên quan với nhau cho phép một người tạo ra âm thanh, nghe, giữ thăng bằng, ngửi, thở và nuốt. Theo Bác sĩ Chuyên khoa I Nguyễn Vũ Quang, khoa Tai Mũi Họng phòng khám Đa khoa Kim Đức, các bệnh tai mũi họng là tất cả các bất thường trong cấu trúc, chức năng, hoạt động của các bộ phận thuộc vùng tai mũi họng.
Tai, mũi, họng có mối liên quan với các giác quan mà con người sử dụng hàng ngày. Tai cho phép một người nghe và tai trong giúp ổn định cơ thể và giữ thăng bằng. Mũi cho phép ngửi và cũng hỗ trợ vị giác. Thở bằng mũi làm ẩm không khí và giúp lọc không khí trước khi vào phổi. Cổ họng là đường dẫn không khí đến phổi và thanh quản. Nó cũng nối miệng với thực quản, nơi thức ăn đi xuống để đến hệ thống tiêu hóa.
Các cơ quan này và các mô của chúng tạo thành một phần cấu trúc phức tạp của vùng mặt và cổ, đồng thời chúng có chung một vài cấu trúc quan trọng trong đầu. Các ví dụ bao gồm các xoang, có thể đi qua bên dưới mắt và mũi, và vòi Eustache, nối tai giữa với họng mũi.
Bởi vì hệ thống tai mũi họng có liên quan với nhau, các vấn đề liên quan đến một phần của hệ thống tai mũi họng cũng có thể ảnh hưởng đến một cơ quan hoặc cấu trúc ở một nơi khác trong hệ thống tai mũi họng.
Các bệnh tai mũi họng thường gặp
Có rất nhiều bệnh lý về tai mũi họng khác nhau, nhưng thường gặp nhất bao gồm:
1. Viêm họng
Họng là một cấu trúc hình ống nằm giữa amidan và thanh quản. Khi vi khuẩn hoặc virus xâm nhập vào họng, chúng có thể gây nhiễm trùng khiến họng sưng nề và đỏ. Bệnh lý này được gọi là viêm họng. Triệu chứng chính của viêm họng là đau họng, nhưng cũng có thể có các dấu hiệu nhiễm trùng khác, chẳng hạn như sốt, nhức đầu, đau khớp và cơ, và sưng đau hạch cổ.
2. Viêm mũi xoang
Viêm mũi xoang là tình trạng viêm phù nề niêm mạc mũi và các xoang cạnh mũi. Nguyên nhân thường do nhiễm virus gây ra. Các triệu chứng của viêm mũi xoang thường cải thiện trong vòng hai đến ba tuần. Các xoang là những hốc nhỏ chứa đầy không khí và thông với nhau. Chúng nằm phía sau gò má và trán.
3. Viêm tai giữa
Viêm tai giữa là bệnh lý nhiễm trùng tai giữa, gây viêm (đỏ và sưng) cũng như tích tụ dịch phía sau màng nhĩ. Bất cứ ai cũng có thể bị nhiễm trùng tai giữa nhưng trẻ sơ sinh từ 6 đến 15 tháng tuổi thường bị ảnh hưởng nhiều nhất.
4. Viêm mũi dị ứng
Viêm mũi dị ứng là một bệnh dị ứng đặc trưng bởi các triệu chứng nghẹt mũi, chảy nước mũi trong, hắt hơi, chảy dịch mũi sau và ngứa mũi. Bệnh này rất phổ biến, với mức độ trung bình cứ khoảng 6 người thì sẽ có một người mắc phải. Viêm mũi dị ứng có gánh nặng bệnh tật đáng kể, gây suy giảm năng suất lao động và chi phí chăm sóc sức khỏe.
5. Viêm VA
Viêm VA xảy ra khi có tình trạng viêm mô VA, nguyên nhân thường do nhiễm trùng, dị ứng hoặc kích ứng từ axit dạ dày. Viêm VA hiếm khi tự xảy ra và thường liên quan đến các bệnh lý như viêm amidan, viêm họng, viêm mũi xoang hoặc trào ngược dạ dày thực quản. Tình trạng kích ứng liên tục có thể dẫn đến phì đại VA. Đây là nguyên nhân gây ra nhiều biến chứng của bệnh viêm VA. Viêm VA có thể được phân loại là cấp tính hoặc mạn tính.
6. Viêm amidan
Viêm amidan là tình trạng amidan bị nhiễm trùng, viêm và sưng. Đặc biệt là nhiễm trùng nhu mô amidan khẩu cái. Định nghĩa này không bao gồm viêm amidan như là một phần của bệnh tăng bạch cầu đơn nhân nhiễm trùng.
Viêm amidan có thể xảy ra đơn lẻ hoặc là một phần của viêm họng lan tỏa. Sự khác biệt lâm sàng giữa viêm amidan và viêm họng không rõ ràng trong tài liệu và tình trạng này thường được gọi đơn giản là “viêm họng cấp tính”.
Nguyên nhân gây bệnh tai mũi họng
Mỗi loại bệnh về tai mũi họng có thể sẽ do các nguyên nhân khác nhau gây ra. Trong đó, các nguyên nhân thường được biết đến nhất bao gồm:
1. Nhiễm vi khuẩn hoặc virus
Các loại vi khuẩn, virus thường gây ra các tình trạng liên quan đến viêm và nhiễm trùng. Phổ biến nhất là viêm mũi xoang, viêm họng (bao gồm cả viêm amidan, viêm VA, viêm thanh quản), viêm tai (bao gồm viêm tai ngoài, viêm tai giữa, viêm tai trong).
2. Nhiễm nấm
Nhiễm nấm thường gặp ở các bệnh về tai và mũi xoang như nhiễm nấm ống tai, viêm xoang do nấm. Nhiễm nấm chủ yếu xảy ra ở những bệnh nhân bị suy giảm miễn dịch như mắc ung thư, đái tháo đường và HIV.
3. Các tác nhân từ môi trường sống khác
Các loại hóa chất độc hại trong môi trường sống như thuốc trừ sâu, chất bảo quản, chất tạo màu, mùi, vị trong thực phẩm; khói xăng xe, khí thải, nước thải, rác thải từ các nhà máy; khói thuốc lá; rượu bia… cũng là các tác nhân gây ra các bệnh về tai mũi họng.
Đặc biệt, phấn hoa và lông động vật được biết đến là tác nhân phổ biến trong viêm mũi xoang dị ứng.
4. Do cấu trúc bất thường
Những cấu trúc tai, mũi, họng bất thường có thể dẫn đến nhiều loại bệnh lý về tai mũi họng. Ví dụ vẹo vách ngăn mũi dẫn đến viêm xoang mạn tính, rối loạn chức năng vòi nhĩ dẫn đến nghe kém dẫn truyền, hàm dưới ngắn hoặc tụt gây ra chứng ngưng thở khi ngủ.
5. Do yếu tố di truyền
Yếu tố di truyền cũng có thể là nguyên nhân gây ra nhiều loại bệnh lý về tai mũi họng. Chẳng hạn như bệnh rò luân nhĩ là một dị tật bẩm sinh phát triển trong tuần thứ 6 của thai kỳ. Viêm mũi dị ứng có tỷ lệ di truyền từ 60-70%. Hoặc điếc bẩm sinh có nguyên nhân từ khiếm khuyết một gen.
6. Do chấn thương, phẫu thuật
Một số loại bệnh lý mũi xoang cũng có thể phát triển từ một chấn thương hoặc phẫu thuật vùng tai mũi họng. Chẳng hạn như u nhầy xoang có thể phát triển sau phẫu thuật điều trị viêm mũi xoang hoặc phẫu thuật chỉnh hình hàm mặt.
Cách phòng bệnh tai mũi họng
Để phòng ngừa các bệnh về tai mũi họng, mỗi người cần lưu ý những vấn đề sau:
Giữ ấm cơ thể, đặc biệt là tai mũi họng trong thời tiết lạnh;
Tiêm phòng các loại vắc xin cúm, HPV;
Ăn chín, uống sôi;
Đeo khẩu trang khi ra khỏi nhà, đến nơi đông người;
Không dùng chung dụng cụ lấy ráy tai không đảm bảo vệ sinh;
Không hút thuốc lá, uống rượu bia;
Hạn chế uống nước đá lạnh;
Ăn uống đủ chất, tăng cường sức đề kháng cho cơ thể;
Thăm khám sức khỏe định kỳ;
Tránh tiếp xúc với các tác nhân dị ứng như lông động vật, phấn hoa, hóa chất, bụi mịn;
Rửa tay thường xuyên bằng xà bông sát khuẩn;
Thực hành vệ sinh răng miệng sạch sẽ hàng ngày.
Trong các bệnh tai mũi họng, viêm mũi xoang, viêm VA, amidan, viêm họng, viêm tai là phổ biến nhất. Thăm khám sức khỏe định kỳ hằng năm và thực hành vệ sinh tai mũi họng tốt, tránh xa các tác nhân gây hại và tiêm vắc xin phòng cúm, có thể giúp phòng ngừa các yếu tố nguy cơ gây bệnh tai mũi họng thường gặp. Nếu bạn đang cần tìm một địa chỉ uy tín để khám và điều trị bệnh tai mũi họng tại Hà Tĩnh, vui lòng liên hệ Phòng khám Đa khoa Kim Đức qua hotline: 0987 98 1968
