Chạy thận là gì?
Chạy thận, thường được hiểu là chạy thận nhân tạo, là phương pháp đưa máu của người bệnh ra ngoài cơ thể qua hệ thống dây dẫn, đi qua quả lọc của máy chạy thận để loại bỏ chất thải, muối khoáng dư thừa và nước thừa, sau đó đưa máu đã được lọc trở lại cơ thể.
Trong cơ thể khỏe mạnh, thận có nhiệm vụ lọc máu, đào thải độc chất qua nước tiểu, điều hòa nước, điện giải, huyết áp và tham gia tạo máu. Khi thận suy nặng, các chức năng này giảm mạnh khiến chất độc và dịch tích tụ trong cơ thể. Lúc này, lọc máu bằng chạy thận nhân tạo có thể được bác sĩ chỉ định.
Chạy thận nghĩa là gì theo cách dễ hiểu?
Chạy thận nghĩa là dùng máy để hỗ trợ làm công việc mà thận không còn làm tốt. Người bệnh sẽ nằm hoặc ngồi tại khu lọc máu, máu được dẫn qua quả lọc và quay lại cơ thể. Mỗi buổi thường kéo dài vài giờ, tùy tình trạng bệnh và chỉ định của bác sĩ.
Chạy thận lọc máu là gì?
Chạy thận lọc máu là cách gọi phổ biến của chạy thận nhân tạo. Từ lọc máu nhấn mạnh mục tiêu chính là làm sạch máu, loại bỏ ure, creatinin, kali dư thừa, nước thừa và một số chất chuyển hóa có thể gây nguy hiểm khi tích tụ quá mức.
Nếu bạn hoặc người thân đang có dấu hiệu phù, tiểu ít, mệt nhiều, khó thở, tăng huyết áp kéo dài hoặc đã được chẩn đoán suy thận, nên thăm khám chuyên khoa để được đánh giá đúng mức độ bệnh.
Chạy thận là gì? Khi nào cần lọc máu?
Chạy thận nhân tạo là gì? Đây là một kỹ thuật lọc máu ngoài cơ thể. Máu của người bệnh được bơm qua quả lọc, còn dịch lọc chạy ở phía bên kia màng lọc. Nhờ sự chênh lệch nồng độ và áp lực, chất thải và nước thừa được loại bỏ khỏi máu.
Nguyên lý chạy thận lọc máu hoạt động như thế nào?
Quả lọc thận nhân tạo có nhiều sợi rỗng nhỏ đóng vai trò như màng bán thấm. Các chất có kích thước nhỏ như ure, creatinin, kali dư thừa và nước có thể đi qua màng lọc để được loại bỏ. Máu đã được lọc sẽ quay trở lại cơ thể qua đường mạch máu.
Máy chạy thận và quả lọc có vai trò gì?
Máy chạy thận kiểm soát tốc độ máu, tốc độ dịch lọc, áp lực, nhiệt độ, thời gian và hệ thống cảnh báo an toàn. Quả lọc là bộ phận trực tiếp thực hiện quá trình lọc máu. Dây máu, kim chọc mạch, dịch lọc và hệ thống nước đạt chuẩn cũng là các thành phần quan trọng trong một buổi chạy thận.
| Bộ phận | Vai trò chính |
|---|---|
| Máy chạy thận | Điều khiển và giám sát quá trình lọc máu |
| Quả lọc | Loại bỏ chất thải, nước thừa và một phần điện giải dư |
| Dây máu | Dẫn máu ra khỏi cơ thể và đưa máu đã lọc trở lại |
| Dịch lọc | Hỗ trợ trao đổi chất qua màng lọc |
| Đường vào mạch máu | Giúp lấy máu và trả máu đủ lưu lượng trong buổi lọc |
Ai cần chạy thận?
Không phải người bị bệnh thận nào cũng cần chạy thận. Bác sĩ sẽ dựa vào mức lọc cầu thận, xét nghiệm máu, lượng nước tiểu, triệu chứng lâm sàng và tình trạng toàn thân để quyết định thời điểm lọc máu.
Suy thận mạn giai đoạn cuối
Đây là nhóm thường cần chạy thận lâu dài. Khi thận mất phần lớn chức năng, người bệnh có thể xuất hiện mệt mỏi, phù, buồn nôn, chán ăn, khó thở, thiếu máu, tăng huyết áp, rối loạn điện giải. Chạy thận giúp kiểm soát các rối loạn này và duy trì cuộc sống ổn định hơn.
Suy thận cấp và một số tình huống cấp cứu
Một số trường hợp suy thận cấp, ngộ độc, tăng kali máu nặng, phù phổi cấp do ứ dịch hoặc toan chuyển hóa nặng có thể cần lọc máu khẩn cấp. Với suy thận cấp, chạy thận có thể chỉ là tạm thời nếu nguyên nhân được điều trị và thận hồi phục.
Quy trình chạy thận nhân tạo và lọc máu diễn ra như thế nào?
Quy trình có thể khác nhau giữa từng cơ sở y tế, nhưng nhìn chung một buổi chạy thận nhân tạo thường gồm các bước trước lọc, trong lọc và sau lọc. Người bệnh cần tuân thủ đúng lịch hẹn vì bỏ buổi lọc có thể gây ứ dịch, tăng kali máu và nhiều biến chứng nguy hiểm.
Trước khi chạy thận
- Đo cân nặng, huyết áp, mạch và đánh giá triệu chứng.
- Kiểm tra đường vào mạch máu như cầu tay, catheter hoặc đường nối mạch.
- Bác sĩ hoặc điều dưỡng thiết lập thời gian lọc, lượng dịch cần rút và thông số máy theo chỉ định.
- Người bệnh cần báo ngay nếu có sốt, đau ngực, khó thở, chóng mặt, chảy máu hoặc bất thường tại vị trí cầu tay.
Trong khi chạy thận
Máu được dẫn qua quả lọc, máy theo dõi áp lực, tốc độ máu, dịch lọc và cảnh báo an toàn. Người bệnh có thể nằm nghỉ, đọc sách hoặc thư giãn. Trong quá trình lọc, nếu có chuột rút, chóng mặt, vã mồ hôi, đau ngực, khó thở hoặc buồn nôn, cần báo ngay cho nhân viên y tế.
Sau khi chạy thận
Sau buổi lọc, người bệnh được rút kim hoặc xử lý đường catheter, kiểm tra huyết áp, cân nặng và tình trạng toàn thân. Một số người có thể mệt nhẹ sau lọc, vì vậy nên nghỉ ngơi, ăn uống theo hướng dẫn và tránh tự ý dùng thuốc ngoài đơn.
Cầu tay trong chạy thận nhân tạo là gì
Cầu tay chạy thận nhân tạo, còn gọi là cầu nối động tĩnh mạch, là đường vào mạch máu được tạo bằng phẫu thuật để phục vụ chạy thận lâu dài. Bác sĩ nối động mạch với tĩnh mạch, thường ở tay, giúp tĩnh mạch lớn và khỏe hơn để chọc kim lọc máu định kỳ.
Vì sao cần tạo đường vào mạch máu?
Chạy thận cần lưu lượng máu đủ lớn và ổn định. Tĩnh mạch thông thường thường không đáp ứng tốt cho việc chọc kim nhiều lần. Vì vậy, cầu tay là lựa chọn phổ biến cho người bệnh suy thận mạn cần lọc máu chu kỳ.
Cách chăm sóc cầu tay chạy thận
- Không đo huyết áp, lấy máu hoặc truyền dịch ở tay có cầu nối nếu không có chỉ định.
- Không đeo đồng hồ, vòng tay chật hoặc nằm đè lên tay có cầu nối.
- Giữ vùng da sạch, theo dõi sưng, đỏ, đau, chảy dịch hoặc chảy máu.
- Kiểm tra cảm giác rung nhẹ tại cầu tay theo hướng dẫn của nhân viên y tế.
- Báo bác sĩ nếu cầu tay mất rung, đau nhiều, tê lạnh bàn tay hoặc chảy máu khó cầm.
Chạy thận có nguy hiểm không?
Chạy thận là phương pháp điều trị quan trọng và được thực hiện phổ biến cho người suy thận nặng. Tuy nhiên, giống nhiều thủ thuật y khoa khác, chạy thận vẫn có thể có rủi ro. Mức độ nguy hiểm phụ thuộc vào bệnh nền, huyết áp, tim mạch, tình trạng thiếu máu, nhiễm trùng, đường vào mạch máu và khả năng tuân thủ điều trị.
Các phản ứng có thể gặp
- Tụt huyết áp, chóng mặt, vã mồ hôi.
- Chuột rút do thay đổi dịch và điện giải.
- Buồn nôn, đau đầu, mệt sau lọc.
- Chảy máu hoặc bầm tại vị trí chọc kim.
- Nhiễm trùng đường vào mạch máu nếu chăm sóc không đúng.
- Rối loạn nhịp tim hoặc khó thở ở người có bệnh tim mạch kèm theo.
Khi nào cần báo ngay cho nhân viên y tế?
Người bệnh cần báo ngay nếu thấy đau ngực, khó thở, choáng, co rút cơ nhiều, sốt, rét run, chảy máu không cầm, tay có cầu nối sưng đỏ hoặc mất cảm giác rung. Phát hiện sớm giúp giảm nguy cơ biến chứng nặng.
Nếu bạn đang ở Hà Tĩnh và cần tư vấn ban đầu về dấu hiệu suy thận, xét nghiệm chức năng thận hoặc đọc kết quả xét nghiệm, có thể liên hệ phòng khám đa khoa kim đức để được hướng dẫn thăm khám phù hợp.
Lưu ý quan trọng cho người bệnh chạy thận
Chạy thận chỉ đạt hiệu quả tốt khi người bệnh tuân thủ đều đặn. Tự ý bỏ buổi lọc, uống quá nhiều nước, ăn nhiều muối hoặc dùng thuốc không theo đơn có thể làm tăng nguy cơ phù phổi, tăng kali máu, tăng huyết áp và nhập viện cấp cứu.
Chế độ ăn uống và nước uống
- Hạn chế muối để giảm khát, giảm phù và kiểm soát huyết áp.
- Kiểm soát lượng nước uống theo hướng dẫn của bác sĩ, nhất là khi tiểu ít.
- Không tự ý ăn nhiều thực phẩm giàu kali như một số loại trái cây, nước dừa, rau củ nếu chưa được tư vấn.
- Đảm bảo đủ năng lượng và đạm theo khuyến nghị cho người chạy thận.
- Không tự dùng thuốc nam, thực phẩm chức năng hoặc thuốc giảm đau kéo dài.
Tái khám và theo dõi định kỳ
Người bệnh cần xét nghiệm định kỳ để đánh giá hiệu quả lọc máu, thiếu máu, điện giải, dinh dưỡng và biến chứng xương khoáng. Gia đình nên ghi lại cân nặng, huyết áp, lượng nước tiểu, triệu chứng bất thường và mang theo khi tái khám.
Câu hỏi về chạy thận
Chạy thận có khỏi suy thận không?
Một tuần chạy thận mấy lần?
Chạy thận có đau không?
Người chạy thận sống được bao lâu?
Có thể thay chạy thận bằng ghép thận không?
Chạy thận có phải lọc máu suốt đời không?
Nếu quý khách hàng có các câu hỏi thắc mắc cần giải đáp thì đừng ngần ngại để lại thông tin tại phần Đặt lịch khám Hotline 0941.98.1968
PHÒNG KHÁM ĐA KHOA KIM ĐỨC
Địa chỉ: 454 Hải Thượng Lãn Ông, P. Thành Sen, TP. Hà Tĩnh (cạnh BV TP Hà Tĩnh cũ)
Hotline /Zalo: 0987.98.1968 – 0941.98.1968
Website:https://phongkhamkimduc.vn
https://www.facebook.com/pkdkkimduc
Giờ làm việc: 7h30 – 20h00 (tất cả các ngày trong tuần)
Bài viết chỉ bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, vui lòng liên hệ với Bác sĩ, chuyên viên y tế để được tư vấn.
