Viêm cầu thận cấp: nguyên nhân, dấu hiệu, chẩn đoán và cách điều trị

Viêm cầu thận cấp là gì?

Viêm cầu thận cấp là tình trạng các cầu thận bị viêm đột ngột, khiến khả năng lọc máu bị rối loạn. Khi hàng rào lọc của thận bị tổn thương, hồng cầu và protein có thể lọt vào nước tiểu, đồng thời cơ thể giữ muối nước nhiều hơn gây phù và tăng huyết áp.

Cầu thận có vai trò gì trong cơ thể?

Cầu thận hoạt động như một bộ lọc rất nhỏ trong thận. Cơ quan này giúp loại bỏ chất thải, cân bằng nước, muối khoáng và góp phần kiểm soát huyết áp. Khi bị viêm, người bệnh có thể tiểu ít, tiểu màu đỏ nâu, phù mặt, phù chân hoặc mệt mỏi bất thường.

Vì sao bệnh cần được phát hiện sớm?

Giai đoạn cấp tính có thể diễn tiến nhanh, nhất là ở trẻ em, người có tăng huyết áp hoặc người đã có bệnh thận trước đó. Khám sớm giúp bác sĩ xác định mức độ tổn thương thận, kiểm soát huyết áp, điều chỉnh dịch và phát hiện biến chứng kịp thời.

Nguyên nhân viêm cầu thận cấp thường gặp

Nguyên nhân viêm cầu thận khá đa dạng, nhưng thường liên quan đến phản ứng miễn dịch sau nhiễm trùng hoặc bệnh lý toàn thân. Việc xác định nguyên nhân rất quan trọng vì hướng điều trị giữa các nhóm bệnh có thể khác nhau.

Viêm cầu thận cấp sau nhiễm liên cầu

Đây là nguyên nhân thường được nhắc đến, đặc biệt ở trẻ em. Bệnh có thể xuất hiện sau viêm họng, viêm amidan hoặc nhiễm trùng da do liên cầu. Khoảng thời gian khởi phát thường sau nhiễm họng vài tuần hoặc sau nhiễm trùng da lâu hơn.

Các nguyên nhân miễn dịch và bệnh nền khác

Một số trường hợp bị viêm cầu thận do bệnh tự miễn, viêm mạch, lupus ban đỏ hệ thống, nhiễm virus, nhiễm khuẩn kéo dài hoặc phản ứng sau một số tình trạng viêm trong cơ thể. Người bệnh không nên tự kết luận nguyên nhân chỉ dựa vào triệu chứng, vì cần xét nghiệm nước tiểu, máu và đánh giá của bác sĩ.

Dấu hiệu viêm cầu thận cấp không nên bỏ qua

Các dấu hiệu cấp tính viêm cầu thận cấp có thể xuất hiện rầm rộ hoặc âm thầm. Người bệnh cần chú ý các thay đổi về nước tiểu, phù và huyết áp, nhất là sau một đợt viêm họng, sốt, nhiễm trùng da.

Triệu chứng cấp tính ở người lớn

• Tiểu ít hơn bình thường hoặc cảm giác nước tiểu giảm rõ.
• Nước tiểu sẫm màu, đỏ nâu, màu trà đặc hoặc có máu.
• Phù mí mắt buổi sáng, phù mặt, phù chân hoặc tăng cân nhanh do giữ nước.
• Huyết áp tăng, đau đầu, chóng mặt, buồn nôn.
• Mệt mỏi, chán ăn, đau âm ỉ vùng hông lưng trong một số trường hợp.

Dấu hiệu cảnh báo cần đi khám ngay

Người bệnh nên đi khám sớm nếu có tiểu máu, tiểu ít, phù nhanh, khó thở, đau đầu nhiều, nôn ói, huyết áp cao hoặc trẻ có biểu hiện lừ đừ. Đây là các dấu hiệu có thể liên quan đến tăng huyết áp cấp, quá tải dịch hoặc suy thận cấp.

Nếu bạn hoặc người thân đang bị phù, tiểu ít, nước tiểu bất thường sau viêm họng hoặc nhiễm trùng da, hãy đặt lịch kiểm tra tại phòng khám đa khoa kim đức để được đánh giá sớm.

Viêm cầu thận cấp ở trẻ em có nguy hiểm không?

Viêm cầu thận cấp ở trẻ em thường gặp sau viêm họng do liên cầu. Trẻ có thể phù mặt, tiểu ít hoặc nước tiểu sẫm màu. Nếu điều trị đúng, nhiều trường hợp hồi phục tốt. Tuy nhiên, bệnh vẫn có thể gây tăng huyết áp, phù nặng hoặc suy thận cấp.

Biểu hiện thường gặp ở trẻ

Trẻ có thể phù quanh mắt, phù mặt, tiểu ít, nước tiểu đỏ nâu, mệt, đau đầu, nôn, tăng huyết áp hoặc khó thở nếu phù nhiều. Một số trẻ trước đó có tiền sử viêm họng, sốt, chốc lở, nhiễm trùng da nhưng gia đình không để ý.

Khi nào phụ huynh cần đưa trẻ đi khám?

Phụ huynh nên đưa trẻ đi khám khi thấy trẻ tiểu ít, nước tiểu màu lạ, phù mặt buổi sáng, đau đầu, nôn, khó thở hoặc có tiền sử viêm họng, nhiễm trùng da trước đó. Không tự ý dùng thuốc lợi tiểu, thuốc kháng sinh hoặc thuốc hạ huyết áp cho trẻ nếu chưa có chỉ định.

Chẩn đoán viêm cầu thận cấp gồm những gì?

Chẩn đoán viêm cầu thận cấp không chỉ dựa vào triệu chứng. Bác sĩ cần kết hợp hỏi bệnh, thăm khám, đo huyết áp và làm xét nghiệm để phân biệt với nhiễm trùng tiết niệu, sỏi tiết niệu, hội chứng thận hư hoặc các bệnh thận khác.

Xét nghiệm nước tiểu và xét nghiệm máu

Xét nghiệm nước tiểu giúp phát hiện hồng cầu, protein, trụ hồng cầu hoặc các bất thường khác. Xét nghiệm máu có thể đánh giá creatinin, ure, điện giải, bổ thể, dấu ấn nhiễm liên cầu hoặc dấu hiệu miễn dịch tùy trường hợp.

Siêu âm, đo huyết áp và sinh thiết thận khi cần

Siêu âm thận giúp đánh giá kích thước, cấu trúc thận và loại trừ một số nguyên nhân khác. Sinh thiết thận không phải lúc nào cũng cần, nhưng có thể được chỉ định khi bệnh nặng, kéo dài, nguyên nhân chưa rõ hoặc nghi ngờ thể viêm cầu thận tiến triển nhanh.

Biến chứng của bệnh viêm cầu thận cấp

Nhiều người bị viêm cầu thận có thể hồi phục, nhưng một số trường hợp diễn tiến nặng nếu không điều trị đúng. Nguy cơ biến chứng phụ thuộc vào nguyên nhân, mức độ tổn thương thận, huyết áp, lượng nước tiểu và tình trạng sức khỏe nền.

Tăng huyết áp cấp và phù phổi

Khi thận giữ muối nước, huyết áp có thể tăng nhanh. Nếu quá tải dịch nặng, người bệnh có thể khó thở, tức ngực hoặc phù phổi. Đây là tình huống cần được xử trí y tế kịp thời.

Suy thận cấp và nguy cơ tiến triển mạn tính

Suy thận cấp có thể xảy ra khi chức năng lọc giảm mạnh, biểu hiện bằng tiểu ít, mệt nhiều, buồn nôn, rối loạn điện giải hoặc tăng creatinin. Một số bệnh lý cầu thận nếu không được kiểm soát có thể để lại protein niệu kéo dài hoặc tiến triển thành bệnh thận mạn.

Cách điều trị viêm cầu thận cấp hiện nay

Cách điều trị viêm cầu thận cấp phụ thuộc vào nguyên nhân và mức độ bệnh. Người bệnh không nên tự mua thuốc vì dùng sai thuốc có thể làm nặng thêm tình trạng phù, tăng huyết áp hoặc suy giảm chức năng thận.

Nguyên tắc điều trị theo nguyên nhân

Bác sĩ thường tập trung kiểm soát huyết áp, giảm phù, cân bằng dịch, điều chỉnh rối loạn điện giải và xử lý nhiễm trùng nếu có. Với trường hợp liên quan bệnh tự miễn hoặc viêm cầu thận tiến triển nhanh, người bệnh có thể cần phác đồ chuyên sâu tại chuyên khoa thận.

Thuốc điều trị viêm cầu thận cấp thường dùng

Thuốc điều trị viêm cầu thận cấp có thể bao gồm thuốc kiểm soát huyết áp, thuốc lợi tiểu khi có phù hoặc quá tải dịch, kháng sinh khi có bằng chứng nhiễm liên cầu hoặc nhiễm khuẩn, và thuốc ức chế miễn dịch trong một số bệnh lý đặc biệt. Việc lựa chọn thuốc, liều lượng và thời gian dùng phải do bác sĩ quyết định.

Chế độ ăn viêm cầu thận cấp và chăm sóc tại nhà

Chế độ ăn viêm cầu thận cấp cần được cá nhân hóa theo mức độ phù, huyết áp, lượng nước tiểu và chức năng thận. Trong giai đoạn cấp, người bệnh thường cần hạn chế muối, kiểm soát lượng nước và tránh ăn quá nhiều đạm nếu chức năng thận suy giảm.

Người bệnh nên ăn gì và hạn chế gì?

• Hạn chế muối, đồ kho mặn, dưa cà muối, thực phẩm chế biến sẵn, mì ăn liền, xúc xích, đồ hộp.
• Uống nước theo hướng dẫn của bác sĩ, đặc biệt khi có tiểu ít hoặc phù nhiều.
• Ăn đủ năng lượng từ cơm, cháo, khoai, rau củ phù hợp để tránh suy kiệt.
• Không tự bổ sung nhiều đạm, kali hoặc thực phẩm chức năng khi chưa biết chức năng thận.
• Tránh rượu bia và hạn chế thuốc giảm đau không kê đơn vì một số thuốc có thể ảnh hưởng đến thận.

Checklist theo dõi tại nhà

• Đo huyết áp theo lịch được hướng dẫn.
• Theo dõi lượng nước tiểu và màu nước tiểu mỗi ngày.
• Cân nặng hằng ngày để phát hiện giữ nước nhanh.
• Quan sát phù mí mắt, phù chân, khó thở, đau đầu, nôn ói.
• Tái khám đúng hẹn để kiểm tra nước tiểu và chức năng thận.

Nếu bạn chưa biết nên ăn uống và theo dõi thế nào khi bị viêm cầu thận, hãy liên hệ phòng khám đa khoa kim đức để được tư vấn hướng chăm sóc phù hợp với tình trạng cụ thể.

Khi nào nên khám tại phòng khám đa khoa kim đức?

Người có dấu hiệu nghi ngờ viêm cầu thận cấp nên được thăm khám sớm để đánh giá huyết áp, nước tiểu và chức năng thận. Với trẻ em, việc khám sớm càng quan trọng vì trẻ có thể khó mô tả triệu chứng và bệnh đôi khi diễn tiến nhanh.

Các dấu hiệu cần được bác sĩ kiểm tra

Bạn nên đi khám nếu có phù mặt, phù chân, nước tiểu đỏ nâu, tiểu ít, tăng huyết áp, đau đầu nhiều, mệt bất thường hoặc có triệu chứng sau đợt viêm họng, nhiễm trùng da. Trường hợp khó thở, co giật, lừ đừ, tiểu rất ít cần đến cơ sở y tế ngay.

Lời khuyên trước khi đi khám

Người bệnh nên ghi lại thời điểm xuất hiện triệu chứng, lượng nước tiểu, thuốc đã dùng, tiền sử viêm họng hoặc nhiễm trùng da gần đây. Nếu có kết quả xét nghiệm cũ, đơn thuốc hoặc chỉ số huyết áp tại nhà, hãy mang theo để bác sĩ đánh giá đầy đủ hơn.

Câu hỏi về viêm cầu thận cấp

Viêm cầu thận cấp ở trẻ em có cần nhập viện không?

Bị viêm cầu thận cấp có nên uống nhiều nước không?

Viêm cầu thận cấp có lây không?

Người bị viêm cầu thận cấp cần kiêng gì?

Khi nào cần tái khám?