Chỉ một lần nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen cũng có thể là dấu hiệu xuất huyết dạ dày hay xuất huyết tiêu hoá trên và cần được đánh giá y tế sớm. Máu mất càng nhiều, nguy cơ choáng, thiếu máu và biến chứng càng cao.
Nếu người bệnh có choáng, lơ mơ, nôn máu nhiều hoặc phân đen kèm mệt lả, hãy ưu tiên gọi cấp cứu hoặc đến khoa cấp cứu gần nhất.
Xuất huyết dạ dày là gì và có phải xuất huyết tiêu hoá trên không
Xuất huyết dạ dày là tình trạng chảy máu từ niêm mạc dạ dày hoặc vùng lân cận (thực quản, tá tràng). Vì dạ dày nằm trong đoạn tiêu hoá trên nên nhiều tài liệu xếp chung vào xuất huyết tiêu hoá trên. Mức độ chảy máu có thể từ rỉ rả đến ồ ạt.
Vì sao cần phát hiện sớm
Chảy máu kéo dài có thể gây thiếu máu, tụt huyết áp, ngất, thậm chí sốc. Nếu do loét tiến triển hoặc rách niêm mạc, người bệnh có thể tái phát nhiều lần nếu không điều trị đúng nguyên nhân.
Dấu hiệu nhận biết sớm: nôn ra máu và đi ngoài phân đen
Người bệnh không phải lúc nào cũng thấy máu đỏ tươi. Dựa vào hình thái, bạn có thể nhận biết sớm các dấu hiệu sau.
Nôn ra máu (haematemesis) có thể trông như thế nào
- Máu đỏ tươi hoặc máu sẫm màu lẫn thức ăn.
- Dịch nôn màu nâu đen như bã cà phê do máu đã bị acid dạ dày biến đổi.
Đi ngoài phân đen (melena) và dấu hiệu phân hắc ín
- Phân đen, bóng, dính như hắc ín, thường mùi nặng hơn bình thường.
- Có thể kèm chóng mặt, hoa mắt, mệt lả do thiếu máu.
Phân đen không phải lúc nào cũng do chảy máu
Một số trường hợp phân sẫm do dùng sắt, bismuth hoặc ăn thực phẩm đậm màu. Tuy nhiên, nếu phân đen kèm choáng, mệt lả, đau thượng vị hoặc có tiền sử loét, vẫn cần đi khám để loại trừ xuất huyết.
| Dấu hiệu | Gợi ý vị trí chảy máu | Khi nào cần đi cấp cứu |
|---|---|---|
| Nôn ra máu | Thực quản, dạ dày, tá tràng | Nôn máu nhiều, lẫn cục máu, kèm choáng hoặc khó thở |
| Đi ngoài phân đen | Thường là xuất huyết tiêu hoá trên | Phân đen nhiều lần, chóng mặt, ngất, tim đập nhanh |
| Đi cầu máu đỏ tươi | Thường từ tiêu hoá dưới, đôi khi do chảy máu trên ồ ạt | Lượng máu nhiều hoặc kèm tụt huyết áp, vã mồ hôi |
Nếu bạn đang phân vân dấu hiệu của mình có nguy hiểm không, hãy xem ngay mục khi nào cần cấp cứu xuất huyết tiêu hoá bên dưới.
Dấu hiệu nguy hiểm cần cấp cứu xuất huyết tiêu hoá ngay
Hãy coi đây là tình huống khẩn cấp nếu có một trong các dấu hiệu sau.
- Nôn máu nhiều, nôn liên tục hoặc có cục máu.
- Choáng, lơ mơ, ngất, vã mồ hôi, da lạnh.
- Khó thở, đau ngực, tim đập nhanh, tụt huyết áp.
- Đi ngoài phân đen kèm mệt lả, chóng mặt rõ rệt.
- Người bệnh đang dùng thuốc chống đông, kháng kết tập tiểu cầu hoặc có bệnh gan nặng.
Nên chuẩn bị gì khi đi cấp cứu
- Ghi lại thời điểm bắt đầu nôn máu hoặc phân đen và ước lượng số lần.
- Mang theo danh sách thuốc đang dùng, đặc biệt aspirin, thuốc giảm đau NSAIDs, thuốc chống đông.
- Không tự lái xe nếu có choáng, nên có người đi cùng.
Nguyên nhân do loét hoặc NSAIDs và các nguyên nhân thường gặp khác
Xuất huyết dạ dày thường không tự xuất hiện, mà là hậu quả của tổn thương niêm mạc hoặc mạch máu. Các nguyên nhân hay gặp gồm.
Loét dạ dày tá tràng
Loét là nguyên nhân thường gặp của xuất huyết tiêu hoá trên. Vết loét có thể rỉ máu kéo dài hoặc chảy ồ ạt khi ăn sâu vào mạch máu.
Thuốc giảm đau, kháng viêm NSAIDs và aspirin
NSAIDs và aspirin có thể làm giảm lớp bảo vệ niêm mạc, khiến dễ loét và chảy máu, đặc biệt khi dùng liều cao, kéo dài hoặc phối hợp nhiều thuốc.
Viêm dạ dày, rách niêm mạc thực quản sau nôn nhiều
Viêm trợt niêm mạc hoặc rách niêm mạc vùng nối thực quản dạ dày sau nôn ói mạnh có thể gây nôn máu.
Giãn tĩnh mạch thực quản dạ dày do bệnh gan
Người bệnh xơ gan có thể chảy máu ồ ạt từ các tĩnh mạch giãn, cần cấp cứu ngay.
Xem thêm: Kỹ thuật thắt tĩnh mạch thực quản cho bệnh nhân vỡ tĩnh mạch thực quản
Ai có nguy cơ cao bị xuất huyết dạ dày
- Tiền sử loét dạ dày tá tràng hoặc từng xuất huyết tiêu hoá.
- Người dùng thuốc giảm đau NSAIDs, aspirin, corticosteroid, thuốc chống đông hoặc phối hợp nhiều thuốc.
- Người lớn tuổi, hút thuốc, uống rượu nhiều.
- Bệnh gan mạn, suy thận, bệnh lý tim mạch cần dùng thuốc chống kết tập.
- Nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori chưa điều trị dứt điểm.
Xử trí ban đầu an toàn khi nghi xuất huyết dạ dày
Checklist xử trí tại chỗ
- Giữ người bệnh nằm yên, đầu nghiêng sang một bên để giảm nguy cơ sặc nếu nôn.
- Không cho ăn uống, đặc biệt là rượu bia, cà phê, nước ngọt có gas.
- Không tự ý dùng thuốc cầm máu, thuốc giảm đau NSAIDs, aspirin hoặc thuốc chống nôn khi chưa được bác sĩ hướng dẫn.
- Nếu người bệnh tỉnh, có thể nới lỏng quần áo, giữ ấm, theo dõi mạch và nhịp thở.
- Gọi cấp cứu nếu có choáng, lơ mơ, nôn máu nhiều, khó thở hoặc người bệnh thuộc nhóm nguy cơ cao.
Những việc nên tránh
- Không tự gây nôn hoặc cố gắng uống nhiều nước để rửa dạ dày.
- Không chườm nóng vùng bụng.
- Không trì hoãn vì chờ hết triệu chứng, xuất huyết có thể tái phát.
Muốn có hướng dẫn theo dõi an toàn cho người nhà, bạn có thể ghé Phòng khám Kim Đức để nhận tư vấn chuyên khoa về cách xử trí ban đầu phù hợp tình trạng cụ thể.
Chẩn đoán và điều trị tại bệnh viện thường gồm những gì
Xét nghiệm và đánh giá ban đầu
- Xét nghiệm máu đánh giá thiếu máu, rối loạn đông máu, chức năng gan thận.
- Đánh giá huyết áp, mạch, tình trạng mất máu và nguy cơ sốc.
Nội soi tiêu hoá trên
Nội soi giúp tìm vị trí chảy máu, đánh giá mức độ loét, và có thể can thiệp cầm máu ngay trong quá trình nội soi tùy trường hợp.
Xem thêm: Nội soi dạ dày có đau không? Quy trình và những điều cần biết trước khi thực hiện
Điều trị thường gặp
- Truyền dịch, truyền máu khi cần theo đánh giá của bác sĩ.
- Thuốc giảm tiết acid nhóm ức chế bơm proton để hỗ trợ cầm máu và liền loét.
- Điều trị nguyên nhân: diệt Helicobacter pylori, điều chỉnh thuốc NSAIDs, xử trí giãn tĩnh mạch nếu có.
Xem thêm: Vi khuẩn HP dạ dày và cách điều trị hiệu quả
Theo dõi sau điều trị và phòng ngừa tái phát xuất huyết dạ dày
Thói quen giúp giảm nguy cơ tái phát
- Dùng thuốc đúng đơn, không tự ngưng sớm khi hết đau.
- Trao đổi với bác sĩ nếu cần dùng thuốc giảm đau, đặc biệt NSAIDs hoặc aspirin.
- Hạn chế rượu bia, thuốc lá, ăn quá cay, quá chua nếu làm tăng kích ứng dạ dày.
Xem thêm: Lưu ý khi dùng thuốc ức chế bơm proton giảm axit dạ dày
Khi nào cần tái khám sớm
- Tái xuất hiện nôn ra máu, phân đen hoặc đau thượng vị tăng dần.
- Mệt lả, chóng mặt, tim đập nhanh hoặc sụt cân không rõ lý do.
Phòng khám Kim Đức hỗ trợ gì cho người nghi xuất huyết dạ dày
Phòng khám Kim Đức tập trung tư vấn chuyên khoa tiêu hoá, giúp người bệnh và người nhà hiểu đúng mức độ nguy hiểm của triệu chứng, biết khi nào cần đi cấp cứu và cách chuẩn bị trước khi đến bệnh viện.
Bạn có thể nhận được gì
- Đánh giá nguy cơ dựa trên triệu chứng như nôn ra máu, đi ngoài phân đen, dấu hiệu choáng.
- Tư vấn an toàn về thuốc đang dùng, đặc biệt nhóm NSAIDs, aspirin, thuốc chống đông.
- Hướng dẫn chăm sóc và theo dõi sau điều trị để giảm tái phát do loét hoặc Helicobacter pylori.
Ghé Phòng khám Kim Đức để xem dấu hiệu cần đi cấp cứu ngay và nhận hướng dẫn xử trí ban đầu an toàn phù hợp tình trạng của bạn.
Câu hỏi thường gặp về xuất huyết dạ dày
Nôn ra máu ít có cần đi cấp cứu không?
Có. Dù lượng máu ít, nôn ra máu vẫn có thể là dấu hiệu của chảy máu tiêu hoá trên và có nguy cơ nặng lên. Bạn nên đi khám sớm, đặc biệt nếu kèm chóng mặt, mệt lả hoặc đang dùng thuốc chống đông. Nếu có choáng, hãy đi cấp cứu ngay.
Đi ngoài phân đen có phải luôn do xuất huyết tiêu hoá trên không?
Không phải lúc nào cũng vậy. Phân đen có thể do sắt, bismuth hoặc thực phẩm đậm màu. Tuy nhiên, phân đen kiểu hắc ín, mùi nặng kèm choáng hoặc đau thượng vị cần được đánh giá để loại trừ xuất huyết dạ dày. Đừng tự chẩn đoán nếu có dấu hiệu nguy hiểm.
Dùng thuốc giảm đau NSAIDs bao lâu thì tăng nguy cơ chảy máu?
Nguy cơ có thể tăng ngay từ những ngày đầu ở một số người, và tăng rõ khi dùng liều cao hoặc kéo dài. Người lớn tuổi, có tiền sử loét, uống rượu hoặc dùng kèm aspirin, corticosteroid, thuốc chống đông sẽ rủi ro hơn. Nếu cần dùng thuốc giảm đau, hãy hỏi bác sĩ về lựa chọn và bảo vệ dạ dày.
Xuất huyết dạ dày có tự hết không?
Một số trường hợp rỉ máu nhẹ có thể tạm giảm, nhưng nguyên nhân vẫn còn và dễ tái phát. Chảy máu ồ ạt có thể đe doạ tính mạng nếu chậm xử trí. Vì vậy, có nôn máu hoặc phân đen, bạn nên đi khám sớm để tìm nguồn chảy máu và điều trị đúng.
Sau cầm máu cần ăn uống và sinh hoạt thế nào?
Thông thường người bệnh sẽ được hướng dẫn ăn từ lỏng đến mềm rồi trở lại bình thường tuỳ mức độ loét và đáp ứng điều trị. Tránh rượu bia, thuốc lá và các thuốc gây kích ứng như NSAIDs nếu không có chỉ định. Quan trọng là dùng thuốc đúng đơn và tái khám theo hẹn để phòng tái phát.
Nếu quý khách hàng có các thắc mắc nào khác cần giải đáp thì đừng ngần ngại để lại thông tin tại phần Đặt lịch khám hoặc bấm máy gọi tới Hotline 0941.98.1968
PHÒNG KHÁM ĐA KHOA KIM ĐỨC – NƠI ĐẶT TRỌN NIỀM TIN
Địa chỉ: 454 Hải Thượng Lãn Ông, P. Thành Sen, TP. Hà Tĩnh (cạnh BV TP Hà Tĩnh cũ)
Hotline /Zalo: 0987.98.1968 – 0941.98.1968
Website:https://phongkhamkimduc.vn
Giờ làm việc: 7h30 – 20h00 (tất cả các ngày trong tuần)
Tài liệu này mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị của bác sĩ. Nếu có dấu hiệu nguy hiểm, hãy đi cấp cứu ngay.
